Regiocanons  >  Zuid-Holland  >  Zuid-Holland

De Leidse Burcht

ca. 1000

Het eerste kasteel

In de late Middeleeuwen stonden in het huidige Zuid-Holland tientallen kastelen. De vroegste dateerden uit de 11e en 12e eeuw. De meeste werden echter gebouwd tussen de 13e en de 15e eeuw. Oorspronkelijk waren kastelen bedoeld als verdedigingswerken. Later deden ze vooral dienst als statussymbool.

De eerste kastelen bestonden uit aarden heuvels (mottes) met een gracht eromheen, waar een houten of stenen toren op stond. Bij een aanval haalden ze de grachtbrug op en verschansten ze zich in de toren. De Leidse Burcht, tegenwoordig midden in Leiden gelegen, is zo'n mottekasteel.

Na 1200 werden de kastelen groter. Ze werden nu van baksteen gebouwd. De muren waren meters dik, voor een optimale verdediging. Door de introductie van het buskruit verloren de kastelen in de 14e en 15e eeuw hun verdedigingsfunctie.

Ook de positie van de edelen veranderde in de loop der tijd. Hun militaire functie werd steeds minder belangrijk. Tevens nam hun bestuurlijke invloed af, zowel door onderlinge conflicten als door de, vanaf de 13e eeuw, sterk groeiende macht van de Hollandse steden. Aan het kastelentijdperk kwam een einde tijdens de opstand tegen de Spaanse koning, die hier (als lid van het Habsburgse huis) sinds 1516 de macht in handen had. Vanaf 1568 (het begin van de tachtigjarige oorlog) werd een groot aantal van de Hollandse kastelen gesloopt om te voorkomen dat de Spanjaarden ze als uitvalsbases zouden gebruiken.