Regiocanons  >  Zuid-Holland  >  Zuid-Holland

Erasmus en Coornhert

16e eeuw

Hollandse verdraagzaamheid

Erasmus (1466-1536) werd vermoedelijk in Rotterdam geboren als Gerrit Gerritszoon. Zijn jeugdjaren bracht hij door in Gouda en in 1488 trad hij toe tot het klooster Steyn bij Haastrecht. In 1495 vertrok Gerrit naar Parijs om theologie te studeren. Dit was het begin van een glanzende internationale carrière. Hij publiceerde in het Latijn en in 1506 veranderde hij zijn naam in Desiderius Erasmus. Zijn relativerende kijk op de mensheid bleek uit zijn invloedrijke satire 'Lof der zotheid'. In dit werk, gepubliceerd in het Latijn in 1511 en vertaald in het Nederlands in 1560, bekritiseerde hij de geestelijkheid, kooplieden en wetenschappers met milde spot. Erasmus gold als een van de grondleggers van het tolerante humanisme, waartoe met name Hollandse regenten en intellectuelen zich aangetrokken voelden. Erasmus leverde met zijn werk een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van Holland (en later Nederland) als een tolerant en vrijheidslievend land.

Ook Dirck Volkertsz Coornhert (1522-1590) was een bekende humanist. In tegenstelling tot Erasmus publiceerde deze geboren Amsterdammer in het Nederlands en niet in het Latijn. Zijn werken gingen onder meer over theologie en staatsinrichting. Coornhert pleitte voor verdraagzaamheid en godsdienstvrijheid, maar werd vanwege zijn opvattingen eerst door katholieke en later door calvinistische critici verbannen. Uiteindelijk kwam hij in 1588 in Gouda terecht, dat als de meest tolerante stad van de Republiek bekend stond.

Andere canons: