Canon van Zuid-Holland

Eerste badhuis in Scheveningen

1818

De opkomst van het strandtoerisme

In de tweede helft van de 18e eeuw raakte de van oorsprong Engelse gedachte dat frisse lucht en zeewater goed waren voor de gezondheid wijdverspreid. Ook in Nederland sloeg dit idee aan, hoewel relatief laat. Pas in 1818 werd in Scheveningen het eerste badhuis geopend. Gasten konden zich met een badkoets in zee laten rijden, om ongestoord te kunnen baden. Speciaal voor de badgasten werden er in het dorp hotels en gasthuizen geopend. Veel vissers moesten letterlijk plaatsmaken voor toeristen. Tegelijktertijd oefenden juist vissersboten en bewoners in traditionele klederdracht een grote aantrekkingskracht uit op toeristen en kunstschilders.
Scheveningen ontwikkelde zich tot een populaire badplaats, met als hoogtepunt de opening van het chique Kurhaus op 11 juni 1885. Een wellicht even bekende voorziening werd de Scheveningse Pier, waarvan de eerste versie in 1901 door Prins Hendrik werd geopend. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd deze door de bezetter verwijderd omdat men vreesde dat de pier een gemakkelijke landingsbaan voor de Engelsen zou kunnen zijn. Na de oorlog duurde het tot 1961 dat er een nieuwe, door de Rotterdamse architect Huig Maaskant ontworpen en door Prins Bernhard geopende pier beschikbaar kwam.
Andere badplaatsen die tot bloei kwamen waren Katwijk en Noordwijk. Het rustige en kleinschalige Katwijk trok veel kunstschilders aan. Noordwijk trok een chique internationaal, met name Duitstalig publiek.
In de 19e eeuw werden badplaatsen vooral bezocht door welgestelden. Na de Eerste Wereldoorlog werd het toerisme steeds massaler, maar in de Tweede Wereldoorlog kwam er een abrupt einde aan. De kust maakte toen onderdeel uit van de Atlantikwall, de Duitse verdedigingslinie. Na de oorlog bloeide het toerisme weer op.