Canon van Zuid-Holland
Exercitiegenootschap 'De Vrijheid' uit Dordrecht en de komst van de 'groene bankjes'
1783Verlichte politieke idealen
Verlichte idealen leidden in de 18e eeuw ook tot nieuwe
politieke stromingen. De Patriotten streefden naar
een nieuw staatsbestel waarin de opkomende burgerklasse, die in het
bestuur van de Republiek buitenspel stond, een belangrijke rol zou
moeten krijgen. Hiertoe moest een eind gemaakt worden aan het
regentenbewind en de macht van stadhouder Willem V. Geïnspireerd
door Franse verlichtingsfilosofen als Rousseau en Montesquieu en de
Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) kwamen idealen
omtrent 'vrijheid, gelijkheid en broederschap' steeds hoger in het
vaandel te staan. In 1781 riep de Overijsselse Patriot Joan
Derk van der Capellen tot den Pol in zijn pamflet 'Aan het Volk van
Nederland' op tot burgerbewapening om de vrijheid tegen
conservatieve krachten te kunnen verdedigen. Deze oproep had
effect. In 1783 werd in Dordrecht het eerste
Patriottistische exercitiegenootschap 'De
Vrijheid' opgericht. Al snel kwamen ook elders in de
Republiek zulke genootschappen tot stand.
Tot een heftige confrontatie met de gevestigde macht kwam het in
1787 toen Wilhelmina van Pruisen, echtgenote van de eerder
dat jaar naar het oosten van het land uitgeweken stadhouder Willem
V, naar Den Haag wilde reizen, maar bij
Goejanverwellesluis door een Gouds Vrijkorps werd
tegengehouden. Na deze vernedering vroeg de prinses haar broer, de
koning van Pruisen, om de Patriotten te verjagen. Aldus geschiedde,
waarna Willem V en zijn vrouw naar Den Haag terugkeerden.
Vooraanstaande Patriotten ontvluchtten nu het land, vooral naar
Frankrijk, waar de Franse Revolutie in 1789 het 'oude regime'
uitschakelde. Vanaf 1795, toen de Bataafse Revolutie hier een einde
aan de Republiek der Verenigde Nederlanden maakte en stadhouder
Willem V het land ontvluchtte, werd hier een begin gemaakt met de
ontwikkeling van een moderne westerse democratie. Vergaderzaal van
het eerste volksvertegenwoordiging van de Bataafse
Republiek werd de voormalige balzaal van Willem V, die
daartoe direct na de omwenteling was verbouwd en voorzien van de
bekende 'groene bankjes'. De ruimte zou tot 1992 vergaderzaal van
de Tweede Kamer blijven.
Andere canons:
.jpg "Technische Universiteit Delft | 1842 |")
.jpg "De Kuip | 1937 |")
