Canon Hof van Twente  www.canonvanoverijssel.nl

De Joodse begraafplaats bij Delden

1781

De Joodse gemeenschap in de Hof

Tijd van pruiken en revoluties

Aan de zuidkant van het Twentekanaal bij Delden ligt een Joodse begraafplaats, die eind 20ste eeuw is gerestaureerd door Alex Groenheim, de laatste Joodse slager uit Delden. Zijn grafsteen is één van de 38 die er op deze mooie plek te vinden zijn.

De Joodse gemeenschap van Delden

100 jaar eerder waren er wel vijf Joodse slagers en telde de Deldense Joodse gemeenschap 50 leden. De eerste Joden hadden zich hier in de eerste helft van de 14de eeuw al gevestigd, niet alleen in Delden, maar ook in Goor en Diepenheim. In 1771 werd er in Delden voor het eerst melding gemaakt van een gemeente, ook al bestond die al langer. Toen werd ook voor het eerst een Joodse begraafplaats genoemd. Deze begraafplaats ligt tegenwoordig in een niet toegankelijk stukje bos, met alleen nog de grafsteen van een in 1864 overleden vrouw. 10 jaar later kwam de nieuwe begraafplaats tot stand.
Er zijn in onze gemeente nog andere Joodse begraafplaatsen. De Joodse begraafplaats van Diepenheim dateert uit 1857. Hij telt achttien grafstenen en de laatste teraardebestelling vond er plaats in 1939. Zo ligt er ook nog een Joodse begraafplaats in Goor.

Synagoge

De Joodse gemeenschap in Delden behoorde lange tijd tot de grotere Goorse gemeente. Aan het begin van de 19de eeuw beschikte de Deldense Kring over een eigen gebedsruimte. Maar in 1838 telde die groep niet meer mee bij de Goorse gemeente. Al het jaar daarop werd aangegeven dat er behoefte was aan een nieuwe synagoge, maar het duurde nog 20 jaar voordat deze er aan de Noordwal stond.
Omstreeks die tijd werd ook in Goor en Diepenheim een nieuwe synagoge in gebruik genomen. Hoewel de "jöddenkarke" in Diepenheim aan het eind van de 19de eeuw al niet meer werd gebruikt, heeft het nog jaren geduurd voor het gebouw werd afgebroken. De synagoge aan de Schoolstraat in Goor was in die tijd het centrum van de Joodse gemeenschappen van Goor, Diepenheim en Markelo.

Vermoord

Telde de hele Hof van Twente in de 19de eeuw een Joodse gemeenschap van ongeveer 200 mensen, in 1930 was dit aantal meer dan gehalveerd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er 60 Joden uit onze gemeente vermoord. In 1943 vonden alleen al zeventien slachtoffers uit Delden in het beruchte concentratiekamp Sobibor de dood. Na de Bevrijding keerden negen ondergedoken Joden naar Delden terug, te weinig om nog een eigen kerkelijke gemeente te vormen. De synagoge, die 80 jaar dienst had gedaan, werd een opslagruimte en ten slotte in 1963 afgebroken. Daarvan resten nog een gevelsteen en een balkonpilaar. Ook de synagoge van Goor is na de oorlog gesloopt.
Op enkele Deldense grafstenen zijn nog jaartallen te vinden die verwijzen naar te verschrikkelijke gebeurtenissen die hier ver vandaan in de oorlogsjaren plaatsvonden. Tijdens Open Monumentendag 2011 zijn in Diepenheim drie nieuwe straatnamen onthuld met de naam van de Joodse families die in de oorlog werden afgevoerd, om nooit meer terug te keren.

     
 

Download

de canonkijker voor
iphone of android
JagersSint MartinuskerkGraven van GoorBorgmannnenStokkumStadsrechtenBandijkMarkelose BergHeren van WischStadsschool/markeschoolFreules Slag om GoorEergetouw/wentelploegSchneiders en ScherersHuis te DiepenheimBisschop op oorlogspadVan Wassenaer ObdamKlopjesDe KroonBoer MensinkHuttenkloasSchippersherbergJoodse begraafplaats BroederschapAinsworthSchimmelpenninckHet NutNoaberschopKamer van KoophandelStaatsspoorlijn DRederijkerskamerGasfabriekWatermolenStoppelhanenDrinkwaterBroezeLandbouwvereniging TuindorpDe piassenBoerenbruiloftKlaagtonenBombardementRietveldhuisjesTwickelKaatje 5MechaniseringSchreuderDe WaerdenborchHof van TwenteGebouwen
Overijssel
InfoKaartTijdbalkHome