Canon Hof van Twente  www.canonvanoverijssel.nl

De Kroon, posthuis en logement

1764

Van postkoets tot A1

Tijd van pruiken en revoluties

Zolang er mensen wonen in Nederland zal er handel geweest zijn en zullen er berichten overgebracht zijn. Van de periode vóór 1200 is niet veel bekend. Noord- en Oost-Nederland hebben korte tijd deel uitgemaakt van het Romeinse rijk. Ongetwijfeld zijn er Romeinse legers door deze streek getrokken en lagen er ook toen zandwegen die voor handel over grotere afstand gebruikt werden.
Er konden in de 13de en 14de eeuw alleen maar steden ontstaan wanneer er de nodige handelaren en ambachtslieden woonden en er dus redelijke verbindingen waren. En die waren er ongetwijfeld, want tussen 1200 en 1500 was er belangrijk vrachtverkeer vanaf Deventer via Goor, Delden, Hengelo en Oldenzaal naar het oosten, totdat Deventer door verzanding een kleinere rol als havenstad aan de IJssel kreeg.

Knuppelweg

Bij graafwerkzaamheden in de Langestraat en de Molenstraat te Delden in 1988 werd er een knuppelweg gevonden, een bestrating van drie of vier lagen houten stammetjes die tussen 1275 en 1380 aangelegd moet zijn. In dezelfde periode kreeg Delden ook het stadsrecht.
Dergelijke knuppelwegen kwamen ook in andere plaatsen voor, onder meer in Borne en Haaksbergen. In de 16de eeuw werd de Bandijk in Goor nog op die manier bestraat.

Soorten wegen

Lange tijd maakten ook de uit Duitsland afkomstige Hessische kooplieden met hun brede wagens gebruik van deze wegen. Een verschil in spoorbreedte was slecht voor de wegen, die daardoor stuk gereden werden. Vanaf 1600 werd het Hollandse wagenspoor van 1,28 m. in grote delen van de Nederlanden verplicht en vanaf 1691 ook in Overijssel, zodat alleen wagens met de smallere spoorbreedte van de zandwegen gebruik mochten maken. Daardoor weken de Hessen uit naar speciale Hessenwegen, die in deze provincie niet meer door Twente liepen, maar alleen via Hardenberg naar Zwolle.
Ook al verplaatste het vrachtverkeer zich, de weg bleef belangrijk als hoofdroute voor personen- en postverkeer. Zo was Delden een plaats waar men na een dagrit met de postkoets of diligence de nacht doorbracht. Dit is te zien aan het grote aantal logementen waarover Delden beschikte. Op het huis De Kroon (anno 1764) aan de Markt in Delden is nog altijd een gevelsteen met een posthoorn te zien.

Tol

Tollen zorgden voor de mogelijkheid de wegen te onderhouden, onder andere in Goor en Delden. Vooral de Bandijk door het moerassige gebied rond Goor vergde nogal wat onderhoud, waaraan veel Twentse plaatsen moesten meebetalen. Dit laatste werd vaak tegengewerkt, een vorm van protest.

Straatwegen en spoorlijnen

Toen Nederland tussen 1810 en 1813 deel uitmaakte van het Franse keizerrijk werd de weg van Amsterdam via Deventer naar Munster een imperiale weg, een soort rijksweg. Dergelijke wegen moesten bestraat worden en in 1826 kwam de klinkerbestrating tot Oldenzaal gereed. Vanaf toen lag er dus een straatweg in Twente. Voor het onderhoud kwamen er nog enkele tolplaatsen bij, maar in 1900 werden die voor rijkswegen afgeschaft.
Met de komst van de spoorwegen was Arnhem vanaf 1844 het dichtstbijzijnde station voor Twente. De kortste weg van Goor naar Zutphen liep via Lochem en was daarmee lange tijd belangrijker dan de straatweg naar Deventer. In 1865 kwam ongeveer parallel aan die weg een spoorlijn tot stand. Ook die bleef tot 1888 belangrijker dan de verbinding met Deventer, want toen kreeg Deventer pas een spoorverbinding met Amsterdam. Verder had Zutphen vanaf 1866 een vaste verkeersbrug over de IJssel, terwijl Deventer tot 1943 een schipbrug hield, die bovendien minder geschikt was voor het vrachtautoverkeer van de eerste helft van de 20ste eeuw.
De spoorwegen namen vanaf 1865 veel goederen- en personenvervoer over. Pas toen het verkeer na de Tweede Wereldoorlog een enorme vlucht nam, kwamen er plannen voor een betere verbinding, vooral omdat de situatie onhoudbaar werd in Markelo, maar ook vanwege de smalle straten van Goor en Delden.

Protesten

Van 1974 tot 1978 kwam de A1 tussen Holten en Azelo gereed, de rondweg om Delden in 1972. Maar dat alles ging niet zonder protest. In Goor werden in 1970 na dodelijke ongelukken op de E8 door de binnenstad grote doodskoppen op de weg geschilderd en bereikte men dat het vachtverkeer in één richting werd omgeleid. In Delden werd in 1971 ook hevig tegen het E8-verkeer door de smalle Langestraat geprotesteerd, zodat de rondweg versneld werd aangelegd en het jaar daarop gereedkwam. Het tracé van de A1 moest bij Markelo verlegd worden na felle protesten over de bedreigde jeneverbessen en bijzondere paddenstoelen van het natuurgebied De Borkeld. In hetzelfde jaar 1971 werd er een Actiecomité Spaar Twickel opgericht om te voorkomen dat de S23 van Almelo naar Hengelo dwars door het bosgebied van Twickel zou worden aangelegd. De opzet slaagde: de weg ging niet door en het comité is blijven bestaan als de Vereniging Vrienden van Twickel. Het waren roerige tijden, maar de protesten van de inmiddels zeer mondige burgers bereikten hun doel.

       
 

Download

de canonkijker voor
iphone of android
JagersSint MartinuskerkGraven van GoorBorgmannnenStokkumStadsrechtenBandijkMarkelose BergHeren van WischStadsschool/markeschoolFreules Slag om GoorEergetouw/wentelploegSchneiders en ScherersHuis te DiepenheimBisschop op oorlogspadVan Wassenaer ObdamKlopjesDe KroonBoer MensinkHuttenkloasSchippersherbergJoodse begraafplaats BroederschapAinsworthSchimmelpenninckHet NutNoaberschopKamer van KoophandelStaatsspoorlijn DRederijkerskamerGasfabriekWatermolenStoppelhanenDrinkwaterBroezeLandbouwvereniging TuindorpDe piassenBoerenbruiloftKlaagtonenBombardementRietveldhuisjesTwickelKaatje 5MechaniseringSchreuderDe WaerdenborchHof van TwenteGebouwen
Overijssel
InfoKaartTijdbalkHome