Canon van Zwolle  www.canonvanoverijssel.nl

De Diezerstraat

rond 1900

Prominente promenade

Tijd van wereldoorlogen

De Diezerstraat kan als de hoofdstraat van Zwolle worden aangemerkt. Zij is de winkelstraat bij uitnemendheid; alle takken van winkelnering vindt men daar vertegenwoordigd, en verscheidene perceelen zijn in de laatste jaren door fraaie onderpuien of geheel nieuwe gevels uitermate verfraaid; door de zorg van het Gemeentebestuur zijn een groot aantal der ouderwetsche "stoepen" door een breed trottoir vervangen. [Loo, C.J. van der, Zwolle in woord en beeld (Zwolle 1904)]

Ruim 100 jaar later is de Diezerstraat nog altijd dé winkelstraat van Zwolle. En veel van de panden uit die tijd zijn er nog altijd, al zijn de "fraaie onderpuien" bijna onherkenbaar veranderd door noodzakelijk geachte aanpassingen aan het moderne winkelbedrijf. Wie nog iets van de oude Diezerstraat wil zien, zal vooral naar boven moeten kijken. De oude gevels die daar nog te zien zijn, maken ook duidelijk dat de Diezerstraat niet altijd een winkelstraat is geweest.
De Diezerstraat is één van de oudste straten van Zwolle. Vermoedelijk stonden er al huizen in de 13de eeuw en zeker vanaf de 14de eeuw. De straat was toen al de uitvalsweg naar het noorden en oosten van ons land. Wie die kant uitmoest verliet de stad, na het passeren van de Smeden, door de Diezerpoort (ca. 1475), één van de drie grote stadspoorten. Voor de Diezerpoortenbrug zijn nu in het wegdek de omtrekken van de in 1829 gesloopte poort gemarkeerd.

Omstreeks 1309 werd langs de Diezerstraat en grenzend aan het Koningsplein en de Oude Vismarkt het Heilige Geestgasthuis gebouwd. In het gasthuis konden bedelaars, zwervers, pelgrims, rondtrekkende heelmeesters, kunstenaars en andere mensen zonder vaste woon- en verblijfplaats, voor 2 dagen onderdak en voedsel krijgen. Gezien de functie van de Diezerstaat als doorgangsweg voor reizigers was dit een logische keuze. Het Heilige Geestgasthuis was de eerste liefdadigheidsinstelling van Zwolle. 
In de eeuwen daarna groeide de Diezerstraat uit tot één van de belangrijkste straten van Zwolle. Hier woonden net als in de Walstraat en de Kamperstraat veel van de vermogende Zwollenaren. Veel gevels geven daar nog steeds een goed beeld van. Ze zijn merendeels afkomstig uit de periode na de Middeleeuwen, wat te zien is aan de 17de-eeuwse hals- en klokgevels. Het belang van de straat voor de stad werd nog eens geaccentueerd toen het provinciaal bestuur zich in 1803 in de Diezerstraat vestigde, op de plaats waar nu de Openbare Bibliotheek is gehuisvest. In 1898 werd daar de Statenzaal gebouwd.

Tot in de 19de eeuw was de Diezerstraat bij uitstek de straat waar kooplieden, ambachtslieden en kleine winkeliers woonden. De Zwollenaren kochten hun levenmiddelen ook op één van de vele markten in de stad. Deze situatie veranderde aan het eind van de 19de eeuw ingrijpend door de gestegen levensstandaard. Allerlei producten waren niet alleen meer voorbehouden aan de welgestelden.
Steeds meer eigenaren verkochten hun huis in de Diezerstraat, dat daarna werd verbouwd tot een winkel. Ondertussen was ook het verkeer in de straat flink toegenomen. Vanaf 1885 reed de paardentram van de Zwolsche Tramweg Maatschappij erdoor. Het werd zo druk dat In 1907 de fraaie  stoepen, afgezet met paaltjes of hekwerk, werden afgebroken. Ze maakten plaats voor een eigentijds trottoir dat de voetgangers beter beschermde tegen het toenemende verkeer.
Ingrijpender voor het aanzien van de Diezerstraat was de vervanging van de onderpuien door moderne etalages met grote ramen. De bovenpuien hadden in deze jaren minder te lijden van de komst van de winkels. Maar de verandering van de straat ging door. Net als in de centra van andere grotere steden in ons land verschenen in de beginjaren van de 20ste eeuw de eerste grootwinkelbedrijven voor levensmiddelen en kleding in Zwolle.

Grootgrutter Albert Heijn vestigde zich in november 1912 in de Diezerstraat en 3 jaar later de kruidenierszaak van De Gruyter. Aan het einde van de jaren twintig ging Vroom & Dreesmann open. Er waren ook nieuwkomers op ander gebied: in 1912 verdween Melkinrichting De Kroon, om plaats te maken voor de gelijknamige bioscoop, de eerste in Zwolle. Ondanks al deze veranderingen bleef drogisterij De Oude Gaper (1782-1990) voorlopig bestaan. 

In de jaren zestig van de 20ste eeuw werd duidelijk dat er in de Diezerstraat geen plaats meer was voor gemotoriseerd verkeer. Bij de bestemming van de straat kregen de belangen van het winkelende publiek voorrang. Het tijdperk van de Diezerstraat als verkeersweg werd in september 1970 symbolisch afgesloten toen burgemeester Drijber als laatste Zwollenaar een ritje met een oldtimer door de straat maakte. In de jaren die volgden zou de Diezerstraat steeds meer zijn eigen karakter verliezen. De winkels zijn niet meer typisch Zwols en in toenemend mate zelfs niet meer typisch Nederlands. Maar wat gebleven is, is de schoonheid van het bovenste deel van de gevels.

  
 

Download

de canonkijker voor
iphone of android
Eerste bewoningDe kersteningStadsrechtenHanzeCeleKasteel VoorstKempisSassenpoortSt. LucienachtSchepenzaalPeperbusTachtigjarige OorlogSt. MichaëlskerkTer BorchHopmanshuisSchnitger-orgelVrouwenhuisFeithZwolse CourantFranse tijdHoofdstadThorbeckeZwollerkerspelSynagogeWillemsvaartOdeonWispelweyArbeiderswoningenStationStoelWatertorenZACSDAPDiezerstraatArt nouveauOverstromingCrisisjarenIJsselbrugVeemarktBroodOorlogsmonumentHoltenbroekRienksBedrijventerrein VoorstSloop kerkStadhuisHogeschoolMoskeeIsalaBlauwvingers
Overijssel
InfoKaartTijdbalkHome